Sławomir Zieliński
motto 1: kursywa w wierszu powyżej nie jest przypadkiem - ja się po prostu dzisiaj zgiąłem... 🙁 a to się nie dzieje często...
motto 2: gdzie nie spojrzysz, bez względu na to jaka to "ochroniarska półka", wszędzie dramat...: prezydent nie podpisał parku narodowego / urząd i rada gminy nie podpisały użytku ekologicznego
dotyczy: Urząd Gminy w Pruszczu Gdańskim w dniu 28 listopada br. "nie uwzględnił wniosku" powołania użytku ekologicznego "Rzekotkowe Ogrody". A szkoda, bo tego typu formuła formalno-prawno-przestrzenna byłaby, kto wie, czy nie pierwsza w skali kraju...
Wstęp
W tematyce artyzmów wszelakich, która jest mi - obiektywnie patrząc - dość jednak daleka, zarządza mną impresjonizm + abstrakcjonizm, ale i po trosze symbolizm. A piszę o tym nie bez przyczyny, gdyż sprawa, o której nieco słów w tym materiale, naznaczona jest dla mnie po znacznej części symbolizmem właśnie. Tak więc:
po pierwsze: w dniu tym (dzisiaj znaczy) upływa 50 rocznica tragicznej śmierci bliskiej mi osoby, mojego wujka Pawła (Polka) Grasia, rozjechanego na śmierć w dniu 28 XI 1975 roku przez samochód marki "Żuk" w Kolonii Ostrowickiej (południowy skraj pomorskiego).
i po drugie: stosowna sesja Rady Gminy, na której podjęto tę zaskakującą decyzję, to była XXII sesja Rady Gminy Pruszcz Gdański... a ci, co mnie znają wiedzą, że 22 to jest "moja" liczba /// tutaj "moją" nie była, szkoda
OK, a teraz po kolei
W dniu 17 września 2025 r. (uzupełniony na początku października) złożony został do Urzędu Gminy Pruszcz Gdański w imieniu grupy mieszkańców (6 posesji) wniosek o rozważenie powołania użytku ekologicznego o nazwie "Rzekotkowe Ogrody" obejmującego kilka ogrodów przydomowych we wsi Rotmanka, gdzie rzekotka drzewna Hyla arborea występuje od wielu już lat. Te ogrody to także przestrzeń stwierdzenia wielu innych walorów przyrodniczych.
Rotmanka, ...............2025 r.
Rada Gminy Pruszcz Gdański
ul. Zakątek 1
83-000 Juszkowo
Wniosek o powołanie użytku ekologicznego
My, wyżej wymienieni właściciele gruntów z zabudową mieszkalną i przydomowymi ogrodami, położonych w miejscowości Rotmanka w rejonie końcowego odcinka ul. Jagodowej i początkowego ul. Jarzębinowej (Zał. 1), nawiązując do możliwości prawnych, jakie stwarzają zapisy Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, zwłaszcza zaś art. 42, art. 44 i art. 45 tejże, mając na względzie istotną ekologiczną rolę, jaką pełnią nasze ogrody dla lokalnej populacji płaza rzekotki drzewnej Hyla arborea, ponadto doceniając ich ważność dla innych szczególnie cennych przyrodniczo gatunków (Zał. 2), uwzględniając nasze proosobowe i prospołeczne potrzeby oraz oczekiwania, wnioskujemy o utworzenie na naszych gruntach prywatnych użytku ekologicznego o nazwie
RZEKOTKOWE OGRODY
Nasza społeczna inicjatywa nawiązuje w swoim meritum, zwłaszcza zaś na poziomie wymogów funkcjonowania populacji rzekotki drzewnej w ujęciu krajobrazowym, do prowadzonych od ponad 16-tu lat starań o utworzenie użytku ekologicznego pod nazwą "Rzekotkowy Moczar" obejmującego płaty mokradeł, trzcinowisk i zarośli wierzbowych między Pruszczem Gdańskim i Rotmanką (grunty własności prywatnej w obszarze granic Miasta Pruszcz Gdański). To obszar stwierdzenia wielu cennych gatunków, w tym teren rozrodu rzekotki drzewnej Hyla arborea i od paru lat udokumentowane stanowisko lęgowe żurawia Grus grus. Wspomniane ekosystemy graniczą nieomalże bezpośrednio ze zintegrowaną przyrodniczo przestrzenią naszych gruntów, w tym ogrodów. "Rzekotkowy Moczar" do dnia dzisiejszego nie został objęty ochroną w sugerowanej formule użytku ekologicznego, pomimo pisemnych przypomnień i monitów w latach 2014 i 2021 (Zał. 3, 4, 5, 6).
Zgodnie z obszerną literaturą tematu, miejsca rozrodu płazów, tj. wody słodkie, są najbardziej zagrożonymi ekosystemami w skali globalnej, zaś płazy to – oprócz zgrupowań organizmów powiązanych z rozkładającym się drewnem (saproksylobiontów) – najszybciej wymierająca grupa kręgowców. Inicjatywa ta wpisuje się więc nie tylko w spełnianie naszych przyrodniczych oczekiwań i zapotrzebowań na bezpośrednie obcowanie z "resztkami" (niestety!) dzikiej przyrody, ale i w nurt odpowiedzialności środowiskowej spowalniania, a nawet (potencjalnie) odwracania tych negatywnych trendów. Oczywiście w skali lokalnej, jednak z przełożeniem – patrząc szeroko i perspektywicznie – na skalę Polski, Europy, Ziemi.
Rzekotka drzewna Hyla arborea w oparciu o prawo międzynarodowe jest m. in. chroniona zapisami z Dyrektywy Siedliskowej (Zał. IV) i Konwencji Berneńskiej (Zał. II). W Polsce objęta ochroną gatunkową – ochroną ścisłą. Wymieniona także m. in. na Czerwonej Liście IUCN (kategoria LC – gatunek najmniejszej troski). Stanowisko w okolicy Pruszcza Gdańskiego i Rotmanki jest jednym z jedynie kilku znanych na północy Polski. Jego rangę naukową podnosi fakt, że zawiera się ono w obszarze przedpola północnej granicy zasięgu geograficznego tego gatunku płaza.
Proponowany użytek ekologiczny spełnia wymóg ustawowy (wymogi w art. 42 ww Ustawy), zwłaszcza zaś jedno z kryteriów: "(...) stanowiska rzadkich lub chronionych gatunków roślin, zwierząt i grzybów, ich ostoje oraz miejsca rozmnażania lub miejsca sezonowego przebywania".
Obszar proponowanego użytku ekologicznego "Rzekotkowe Ogrody" obejmuje działki ewidencyjne o numerach: B1184 [pow. 390m²], B306/8 [pow. 502m²], B1189 [pow. 783m²], b152/9 [pow. 767m²], B1182 [pow. 385m²] w obrębie ewidencyjnym Straszyn (Zał. 1). Sumaryczna powierzchnia obszaru proponowanego użytku wynosi 2827m². ps. doszła jeszcze jedna posesja - sumarycznie powierzchnia wyniosła około 0,5ha
Głównym celem powołania użytku ekologicznego "Rzekotkowe Ogrody" jest zapewnienie jego środowiskowej roli dla populacji rzekotki drzewnej, tj. przestrzennego zaplecza projektowanego użytku ekologicznego "Rzekotkowy Moczar", z którym graniczy, a który jest miejscem rozrodu tego płaza. Niewykluczony, acz jeszcze niepotwierdzony, jest rozród rzekotki w oczkach wodnych działki B1182, być może także w obrębie innych działek.
Istotnym celem uzupełniającym projektu jest utrzymanie ekologicznej wagi terenu dla potrzeb innych gatunków tu stwierdzonych, a zaliczających się do grupy tzw. szczególnie przyrodniczo cennych (specjalnej troski) (Zał. 2, 5). Tutaj jako jeden z przykładów – ksylobiontyczny chrząszcz dłużynka leszczynówka Oberea linearis, którego żerowiska i larwy znaleziono w pędach leszczyny (działka B1182), której to leszczyny jest zresztą monofagiem, tj. praktycznie tylko z tym gatunkiem rośliny powiązany jest obligatoryjnie jego rozród.
Warto nadmienić, że (w skali lat) prowadzone są ciągłe obserwacje obecności i zachowań rzekotki drzewnej w naszych ogrodach, włącznie z dokumentacją fotograficzną. Jednym z ważnych wniosków z tychże spostrzeżeń jest zauważalne nasilenie aktywności gatunku w ostatnich latach (spotkania bezpośrednie oraz aktywność głosowa) – wyróżnia się w tym zakresie rok obecny, tj. 2025. Może to świadczyć o wzmocnieniu parametrów populacyjnych tego płaza na przedmiotowym terenie.
Zalecenia ochronne, sugerowane ograniczenia (zakazy), inne kwestie
- utrzymanie dotychczasowego ekstensywnego gospodarczego podejścia do pielęgnacji ogrodów, które to podejście – jak wskazują wieloletnie obserwacje – sprzyja funkcjonowaniu lokalnej populacji (subpopulacji) rzekotki;
- zakaz totalnego przekształcania terenu, tj. z funkcji ogrodowej na np. funkcję magazynową;
- tworzenie oczek wodnych i choćby niewielkich płatów półnaturalnej roślinności w ogrodach, w miarę możliwości;
- zwracanie baczniejszej uwagi na potencjalne zagrożenie osobników rzekotki w trakcie wykonywania niektórych czynności ogrodowych, zwłaszcza zaś podczas koszenia czy przycinania drzew i krzewów.
Poziom międzyekosystemalny (sąsiedztwo proponowanego użytku ekologicznego)
- zakaz realizacji jakiejkolwiek inwestycji liniowej lub obszarowej trwale przekształcającej teren, która mogłaby stać się barierą migracyjną pomiędzy "Rzekotkowym Moczarem" i "Rzekotkowymi Ogrodami"; np. onegdaj projektowanej drogi między Rondem Rotmanka a Juszkowem;
- zakaz jakichkolwiek cięć w obrębie zadrzewienia z dominacją wierzb na granicy Rotmanki między ulicami Jagodową i Jarzębinową;
- zakaz jakichkolwiek cięć w obrębie "wąwozu" u wylotu ul. Jagodowej, w ciągu dawnej drogi między Rotmanką a Juszkowem – obecnie trakt spacerowo-rowerowy. Inne kwestie (instytucje, właściciele)
- promowanie "marki" pt. RZEKOTKA W ROTMANCE
- promowanie "marki" pt. ROTMAŃSKIE OGRODY OSTOJĄ CENNYCH GATUNKÓW
UWAGA
Lista gatunków (Zał. 2) nie obejmuje wszystkich gatunków u nas zaobserwowanych (!), wśród których są także nierzadkie, ale chronione prawnie w Polsce (i u nas lęgowe): żaba trawna Rana temporaria i żaba wodna Pelophylax kl. esculentus. Z innych zaobserwowanych zwierząt to np. objęte ochroną trzmiele: trzmiel ziemny Bombus terrestris, trzmiel kamiennik Bombus lapidarius czy trzmiel rudy Bombus pascuorum.
Liczymy na pozytywne rozpatrzenie przez Państwa naszego wniosku.
z poważaniem
Uwaga.
Niniejsze pismo sporządzono z uwagi na "Wezwanie do uzupełnienia braków" (RG. 1510.5.2025) z dnia 6 X 2025r. odebrane przez Sławomira Zielińskiego w dniu 10 X 2025r.
Pismo "pierwotne" w sprawie wniosku o utworzenie użytku ekologicznego "Rzekotkowe Ogrody" wraz z całością dokumentacji złożono do Urzędu Gminy w Pruszczu Gdańskim w dniu 17 IX 2025 r.
osoba do kontaktu
dr inż. Sławomir Zieliński zielez@wp.pl tel. 661-604-852
Wschodniopomorskie Koło Terenowe Klubu Przyrodników
www.mikrobiotop.pl
Załączniki
[0] Oświadczenia gotowości właścicieli na uznanie terenu za użytek ekologiczny
[1] Wyrys z mapy ewidencyjnej z zaznaczeniem obszarów działek
[2] "Rzekotkowe Ogrody". Lista gatunków szczególnie przyrodniczo cennych (specjalnej troski)
[3] Propozycja objęcia ochroną obiektu cennego przyrodniczo "Rzekotkowy Moczar" (2009 r.)
[4]Uwagi do projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Pruszcz Gdański (2014 r.)
[5] Wykaz gatunków zwierząt z wybranych grup obserwowanych w latach 2008 – 2017 (2017 r.)
[6] Pismo ws losów propozycji powołania użytku ekologicznego o nazwie "Rzekotkowy Moczar" (2021 r.)
/// Do dokumentacji załączono także 8 zdjęć gatunków specjalnej troski. Są to: rzekotka drzewna, biegacz złocisty, traszka zwyczajna, krogulec, tych cieśla, żuraw, jeż zachodni. [aut. wszystkich zdjęć - S. Zieliński] ///
Do wiadomości
Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Gdańsku sekretariat.gdansk@rdos.gov.pl
Urząd Gminy Pruszcz Gdański sekretariat@pruszczgdanski.pl
Starostwo Powiatowe w Pruszczu Gdańskim sekretariat@powiat-gdanski.pl
Urząd Miasta Pruszcz Gdański urzad@pruszcz-gdanski.pl
Katedra Taksonomii Roślin i Ochrony Przyrody Uniwersytetu Gdańskiego biotrop@univ.gda.pl
Klub Przyrodników kp@kp.org.pl
do dokumentacji przekazaliśmy kilka załączników, dla ułatwienia pracy i procedury, np.:
Do tego załączony został np. wykaz gatunków zwierząt z wybranych grup obserwowanych w latach 2008-2017, lista gatunków szczególnie przyrodniczo cennych (specjalnej troski) zestawiona w latach 2008-2025, przypomnienie pisma propozycji objęcia ochroną cennego przyrodniczo mokradła w sąsiedztwie pod nazwą "Rzekotkowe Moczary" (do dzisiaj nie powołano), itd.
Według mojej wiedzy, a przecież to moja specjalizacyjna dyscyplina, dokumentacja "Rzekotkowych Ogrodów" prezentowała się bardzo dobrze, była absolutnie nieprzeciętna, nie tylko w zakresie puli zasobu gatunków, ale także w aspekcie czasowym - wieloletnich tych gatunków obserwacji.
I powiem szczerze - ku mojemu wielkiemu zdumieniu odmówiono uwzględnienia wniosku. Proszę ocenić argumentację Urzędu (skany poniżej). Ja mam tylko tyle do powiedzenia, iż:
- Fakt, iż NASZE OGRODY (to nasza WŁASNOŚĆ) "trwale przekształcono na działki budowlane" nie implikuje faktu, że nie można na nich utworzyć szczególnej formy ochrony przyrody - tutaj użytku ekologicznego. Przecież to "budowlane" nie przekłada się na fakt, że jest to biologiczna pustynia ! Co więcej, jest dokładnie na odwrót. A co do "pustyni" to tak można wywnioskować z treści "Uzasadnienia", którego autorem jest Przewodniczący Komisji Skarg, Wniosków i Petycji Rady Gminy Pruszcz Gdański.
- "Rozproszenie działek", którego to sformułowania autorstwo przypisane jest w "Uzasadnieniu" Wójtowi Gminy Pruszcz Gdański nie stanowi dostatecznie silnego argumentu merytorycznego, stojąc w kontrze choćby do idei tzw. rusztu ekologicznego, który mógłby stanowić użytek "Rzekotkowe Ogrody".
- Fakt podnoszenia argumentu wprowadzenia zaleceń ochronnych oraz zakazów na terenach sąsiednich za odrzuceniem wniosku (zadrzewienia i grunty zagospodarowane rolniczo) świadczy o niezrozumieniu przez administrację Gminy specyfiki biologii i ekologii rzekotki drzewnej na tym obszarze, zwłaszcza zaś w zakresie migracji poza miejsca rozrodu wzdłuż określonych "wektorów migracji" (zakrzewienia, zadrzewienia), a ponadto potencjalnych zagrożeń dla tego procesu (bariery migracyjne).
- W kwestii podniesionej w p. 3 jw. absurdalne jest zwłaszcza stwierdzenie, iż: "obecnie nie ma potrzeby utworzenia użytku ekologicznego, gdyż obecny stan prawny nie wyklucza podejmowania przez właścicieli działań zapewniających odpowiednie warunki dla bytowania wymienionych we wniosku zwierząt". Tyle tylko - Pani Wójt - te rzekotki jakoś z miejsc swojego rozrodu (od lat projektowany użytek ekologiczny "Rzekotkowe Moczary") muszą do naszych ogrodów ("Rzekotkowe Ogrody") dotrzeć. I nie dotrą, o ile między tymi obiektami się wszystko wytnie i zabuduje.
Na marginesie: pozostaję w nadziei, iż ww urzędnicza odmowa (patrz skany powyżej) nie jest inspirowana potencjalną możliwością zmniejszenia wpływów do kasy Gminy z tytułu podatku od nieruchomości po objęciu tychże szczególną formą ochrony przyrody. Porównaj np. tu:
Konsekwencje istnienia użytku ekologicznego
Grunty uznane za użytki ekologiczne są w zasadzie zwolnione z podatku od nieruchomości (o ile nie jest
na nich prowadzona działalność gospodarcza), rolnego lub leśnego. Wynika to odpowiednio z art. 1a ust.
3 pkt 4 oraz art. 7 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, art.12 ust. 1 pkt 8 ustawy
o podatku rolnym i art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku leśnym.
źródło: https://kp.org.pl/pdf/jak_utworzyc_uzytek_ekologiczny_20100501.pdf
Będziemy rozważać, jak postąpić dalej. Przyroda jest dla nas ważna. Przyroda wokół nas jest dla nas, także egzystencjalnie, najważniejsza.