Przeskocz do treści

Staraniem kilkudziesięciu Osób, w tym pięciu współautorów (Zieliński S., Wilga M. S., Kochańczyk M., Wołosz B., Kruczyński Z.), nakładem Wydawnictwa Arche z Sopotu, pojawiła się książka pt. "O ten las za daleko ! Rozrachunek postępowania PGL Lasy Państwowe w Trójmiejskim Parku Krajobrazowym". To wielowątkowe kompendium "suchej" nauki, dokumentalistyki skonkretyzowanej miejscami "do bólu" i zawsze obecnych w zdrowych relacjach przyroda-człowiek emocji, zestawione w odniesieniu do działalności Nadleśnictwa Gdańsk w Trójmiejskim Parku Krajobrazowym. Chociaż jest to opracowanie stricte lokalne, komentowana jest tu de facto sytuacja ogólnokrajowa w zakresie zintensyfikowania w ostatnich latach cięć w lasach, kosztem ich zasobów oraz funkcji przyrodniczych i społecznych.

Nakład już się prawie wyczerpał. Zainteresowanych zdobyciem tej pozycji (warto) zachęcam do kontaktu na priv.

Całkiem niedawno Nadleśnictwo Wejherowo negatywnie odniosło się do kilku propozycji ochroniarskich zawartych w zaawansowanym projekcie Operatu ochrony zwierząt Planu Ochrony Nadmorskiego Parku Krajobrazowego (NPK), które zgłosiło po wyłożeniu dokumentacji. Przykładowo – na propozycje utworzenia rezerwatów przyrody „Rzucewski Klif” nad Zatoką Pucką oraz „Helskie Wydmy i Plaże” na Mierzei Helskiej, a ponadto włączenia rezerwatu „Bielawskie Błota” wraz z przylegającym odcinkiem doliny Czarnej Wdy, Puckimi Błotami i lasami na Kępie Ostrowskiej w granice NPK, nadleśnictwo „nie wyraziło zgody”. Wypadałoby więc przypomnieć tej „szacownej” instytucji, że nikt się o zgodę nie pytał, bo to nie ta procedura. O opinię i owszem, lecz nie wiążącą dla twórców tego operatu. A zamiast morału – sentencja: „pycha kroczy przed upadkiem”.

Wstęp

W nie tak znowu odległych czasach poprzedzających "rewolucję" przemysłową ludzie, przebywając bliżej przyrody, wiele się od niej uczyli. Co więcej, starali się podpatrzone w naturze rozwiązania, mniej lub bardziej udanie, naśladować. Nie stroniąc przy tym od wprowadzania ich w przestrzeń rozwiązań stricte technicznych, co przyczyniło się zresztą do rozwoju cywilizacji Homo sapiens.

Przyroda nauczycielem

Rysem charakterystycznym tej wczesnej edukacji naszego gatunku była bliskość, namacalność nauczyciela i jego przeogromnego dydaktycznego warsztatu. Człowiek nie izolował się od środowiska, w którym żył, podpatrywał, co tylko mógł, mając nie tylko możliwość bezpośredniego odnajdywania genialnych – nieraz bardzo prostych – rozwiązań, ale i ich bieżącej weryfikacji. Przez analogię do schematu oddziaływań między grupami różnych gatunków (populacjami) występujących w układach przyrodniczych można powiedzieć, że relacja między ludźmi a przyrodą miała w tych czasach charakter tzw. komensalizmu czyli współbiesiadnictwa. W oddziaływaniu takim człowiekowi można było przypisać rolę komensala – strony odnoszącej korzyść (tutaj – edukacyjną), zaś przyrodzie – rolę gospodarza, dla którego działalność komensala była nieszkodliwa. Do czasu, niestety.

Nauka "poszła w las"

Dość gwałtowne – bo ledwie na przestrzeni tysiącleci, zwłaszcza zaś w ostatnich niespełna dwustu latach – wyizolowanie się większości populacji ludzkich ze środowiska przyrodniczego, poskutkowało m.in. dość powszechnym zatraceniem umiejętności uczenia się od przyrody. Temu negatywnemu zjawisku sprzyjała gwałtowna urbanizacja i technicyzacja przestrzeni oraz narastanie przekonania o geniuszu, wyjątkowości i nieomylności myśli ludzkiej (antropocentryzm).

Z kolei w procesie nauczania pokoleń ludzkich w różnych grupach wiekowych zabrakło uporządkowanej (nie sztampowej) edukacji ekologicznej, co wraz ze wspomnianymi powyżej i innymi przyczynami doprowadziło do przekształcenia interakcji komensalnych w typowo pasożytnicze, oparte na eksploatacji gospodarza (przyroda) przez pasożyty (społeczności ludzkie). Ta analogia o tyle nie kuleje, że człowiek nie może – jak powszechnie wiadomo – bez przyrody funkcjonować.

Ot, chociażby tunele

Na potwierdzenie pomijania obecnie przez ludzi "pomysłów" przyrody, jak i nieliczenia się z potencjalnymi niekorzystnymi skutkami lansowania własnych wizji, przykłady możnaby mnożyć. Tutaj posłużę się jedną z moich "archiwistycznych szufladek", dotyczącą projektów przekopów tuneli w miejscach cennych przyrodniczo. Ledwie kilka zarejestrowanych w niej koncepcji wystarcza na wyciągnięcie wniosku, że teraźniejsze pokolenie planistycznych wizjonerów z beztroską pokonuje bariery, zdawałoby się nie do pokonania. Ot chociażby podłoże geologiczne jakiegoś obszaru – co tam skała, mokradło czy uwilgotnione wzgórze ... się przecież wykopie. Czy status ochronny terenu – park narodowy, krajobrazowy czy dolina nieprzeciętnej rzeki... przecież tunel pod ziemią. Tę wybiórczą planistyczną odpowiedzialność, a właściwie jej brak, dobrze ilustrują projektowane podkopy w Tatrzańskim Parku Narodowym, pod pagórami morenowymi  Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego w okolicach granicy Sopotu i Gdańska, pod rzeką Biebrzą w rozpatrywanym onegdaj tzw. wariancie białostockim transgranicznej drogi ekspresowej Via Baltica, a nawet pod dnem Zatoki Gdańskiej (?!). Ten ostatni projekt stał się prawdziwym hitem "kolekcji tunelowej". Podkop o długości około 20km z Gdyni na Hel, z przylegającą doń podwodną restauracją o szklanych ścianach, z parkingiem, itp. Projekt ten wystawiono onegdaj w szranki o pieniądze z amerykańskiego owsetu (?!). Okazało się, że nie istnieją mechanizmy merytorycznego tonowania wybujałej wyobraźni niektórych planistów*.

Wystarczyło podejrzeć krety ...

... a w zasadzie przestudiować literaturę przedmiotu – jedną ze światlejszych "zdobyczy" rozwoju cywilizacyjnego ludzkości. Efektem tej nieskomplikowanej przecież czynności byłoby stwierdzenie prostego faktu, że ssaki te unikają kopania korytarzy podziemnych na terenach piaszczystych i o wysokim poziomie wód gruntowych. No i dodanie do tego odrobiny refleksji, iż "na siłę" to można wiele (przykład – tunel pod kanałem La Manche). Pytania tylko – jakim kosztem (także przyrodniczym)? po co? ile to wytrzyma? itp. Inna nauka – krety wzmacniają boczne ścianki swoich korytarzy glebą, najczęściej gliniastą, gdyż w takiej najczęściej kopią. Wybudowany nie tak dawno tunel w okolicy sopockiego mola wyłożono (po co ?) wełną mineralną, która w wyniku kilku już podtopień nasączona jest wodą i nie schnie. Jeżeli już trzeba było, to czy nie lepiej innym logiczniejszym materiałem, np. styropianem?

Epilog

A propos kretów jeszcze dwa słowa. Znana czeska dobranocka „Przygody Krecika” fascynowała i fascynuje wielu. Z różnych względów podziwia ją niejeden wielbiciel natury. Nic dziwnego – tytułowy bohater to programowy altruista, tak jak każdy przyrodnik z prawdziwego zdarzenia. A i biocentryzm mu nieobcy – nie ukrzywdzi żadnej, nawet "najlichszej" istoty. Po drugie – tak jak większość przyrodników – stara się pomagać w potrzebie innym. I, co godne podkreślenia, nie tylko przedstawicielom własnego gatunku. Po trzecie wreszcie – Krecik wykazuje nieomal programowe zadziwienie ludzkim postępem cywilizacyjnym, w tym wyczynami wszelakiej maści planistów. I choć w kolejnych odcinkach jakoś sobie z nim i z nimi radzi, wykazując duże zdolności adaptacyjne, to jednak wydźwięk całej serii jest taki, że cywilizacja ta – jak i jej kreatorzy – coraz bardziej go osaczają. Podobnie, jak przyrodników.

Sławomir Zieliński

* Szczęśliwie żadna z tutaj wzmiankowanych i innych kontrowersyjnych koncepcji nie doczekała się realizacji. I oby tak zostało.

10 komentarzy do 10 wypowiedzi "nieomylnego" rzecznika prasowego Nadleśnictwa Gdańsk

Marcin Stanisław Wilga – Fidelis Siluas

Sławomir Zieliński – Wschodniopomorskie Koło Terenowe Klubu Przyrodników

Niedawno temu na łamach trojmiasto.pl zamieszczono felieton Marcina S. Wilgi, opisujący prace prowadzone w ramach gospodarki leśnej w dolinie Samborowo w Lasach Oliwskich (Trójmiejski Park Krajobrazowy -TPK, Nadleśnictwo Gdańsk, oddz. 121 leśn. Matemblewo).

https://www.trojmiasto.pl/wiadomosci/To-nie-my-to-wiatr-Kto-odpowiada-za-polamane-drzewa-w-lesie-n164427.html

Jego autor podziękował redakcji portalu i wszystkim internautom, którzy poparli wnioski społeczne dotyczące owej gospodarki, funkcjonującej - jak się wydaje - w „świecie równoległym”. Podziękowania złożono także trollom wirtualnej przestrzeni za ich „głęboko filozoficzny” niezwykły wysiłek, mający zdyskredytować autora w oczach czytelników portalu.

Felieton poddał krytyce rzecznik prasowy Nadleśnictwa Gdańsk pan Łukasz Plonus. Wypowiedzi te można znaleźć pod wskazanym wyżej linkiem internetowym. Ponieważ ów krytyczny materiał zawiera szereg przeinaczeń, podejrzanych tez i mataczeń, autor artykułu (MSW) postanowił je wskazać z uwagi na szacunek, jakim darzy internautów. Ponadto poprosił dr. inż. Sławomira Zielińskiego (SZ) naukowca, specjalistę od spraw leśnictwa, nie związanego zawodowo z korporacją PGL Lasy Państwowe, o recenzję wypowiedzi rzecznika. Ta "polemika do polemiki" została opublikowana tutaj, m.in. z uwagi na to, że wspomniany portal nie zdecydował się na udostępnienie jej swoich łamów.

Ad.1-MSW). Pan Plonus nie słyszał o tzw. kanałach powietrznych, które tworzą się w lukach w drzewostanach. Tam ciśnienie powietrza jest największe, a napór wiatru na otoczenie także maksymalne. Efektem tego jest łamanie się drzew i przewracanie, zwłaszcza w rejonach istniejących luk, m.in. powstałych po dawnych rębniach gniazdowych i w drzewostanach o dużych rozrzedzeniach. Zjawiska te wzmagane są konfiguracją terenu – łatwiej zachodzą na stromych zboczach raptownie zwężających się dolin, gdzie mknące masy powietrza zostają gwałtownie ścieśnione. Pan Plonus potwierdził niechcący moją opinię w pkt. 6.

Ad.1-SZ). Pan Plonus ma kłopot z rozróżnianiem pojęć, o czym świadczą dwa pierwsze zdania jego wypowiedzi. Drzewo złamane to nie to samo, co drzewo powalone (przewrócone). Może pomoże załączona rycina autorstwa profesora nauk leśnych Witolda Koehlera [1].

drzewa złamane - a, d, drzewo powalone - c

Ponadto lasy TPK nie są „stosunkowo stare”, ani stare (patrz np. Ad. 6-SZ), zaś Oliwa to dzielnica Gdańska, nie las.

Co do wypowiedzi pana Plonusa o „podstawowych czynnikach wpływających na przewracanie się drzew podczas porywistych wiatrów”, to kolejny profesor nauk leśnych Jan Dominik ujmuje to tak: „wielkość i rodzaj szkód zależy głównie od prędkości i rodzaju wiatru, a poza tym także od rzeźby terenu, siedliska, składu gatunkowego drzewostanu, jego wieku, sposobu zagospodarowania, zwarcia i wielu innych okoliczności.” [2] Tak się złożyło, że żaden z „podstawowych” czynników pana rzecznika nie został tu w pierwszej kolejności wymieniony...

Ad.2-MSW), Na wielu drzewach przeszło rok temu zaznaczono farbą znak oznaczający „obiekt do wycięcia”. Oglądając liczne pniaki i inne fragmenty drewna, wyraźnie widać, że kolejne wycięte drzewa były zdrowe i zostały niedawno usunięte; inne pniaki wskazują na wycięcie drzew biocenotycznych, które powinny pozostać w lesie. Masowe cięcia spowodowały znaczne rozrzedzenia w drzewostanach. Jest film na FB pokazujący jak operator harvestera wyciętym grabem uderza w pomnikowy Gruby Dąb – pomnik 206A.

Ad.2-SZ), Pan Plonus potwierdził, że presja gospodarcza nadleśnictwa na tzw. martwe drewno jest w TPK bardzo duża. Ponadto wypowiada się w taki sposób jakby nie wiedział, że w ostatnim czasie w dolinie Samborowo, w tym w oddz. 121 leśn. Matemblewo w ramach realizacji rębni stopniowej gniazdowej udoskonalonej IVd, nadleśnictwo prowadziło intensywne cięcia – a przecież, nawet jeśli nie chodzi w teren, ma źródło informacji: https://www.bdl.lasy.gov.pl/portal/mapy).

Ad.3-MSW), Sam się przekonałem jak ten dialog wygląda – „nie mam stosownego wykształcenia, chcę ten las mieć wyłącznie dla siebie i posługuję się tylko emocjami”. Dodatkowo moje stwierdzenia były publicznie przeinaczane, aby pokazać przyrodniczą ignorancję. Ongiś dodatkowo wyśmiano mnie, komentując to w mało kulturalny sposób, kiedy poruszyłem temat ochrony środowiska lasu itd. Jedna jaskółka – obecna konsultacja – nie czyni wiosny. Nie musieliśmy (Brunon Wołosz i ja) brać w nich udziału, bo nasze postulaty są na FB od wielu lat. Zresztą zastąpił nas dr inż. S. Zieliński, który przekazał, czego oczekuje społeczeństwo od Nadleśnictwa Gdańsk. Mojemu koledze odmówiono wydania pozwolenia na wjazd do lasów TPK w celach badawczych, bo „przyjaźni się z Wilgą”… O jakim dialogu mowa?

Ad.3-SZ). Przesłałem obszerne i co najmniej dwu-wątkowe uwagi do Nadleśnictwa Gdańsk [3].  Do dzisiaj (2 III 2022 r.) nie doczekałem się odpowiedzi. „Dialog”, w ujęciu pana rzecznika i tej instytucji.

Ad.4-MSW). Ochrona prowadzona przez Nadleśnictwo Gdańsk dotyczy wyłącznie drzew, czyli drewna, a z tego jest korzyść finansowa. Czy postulowanie o objęcie ochroną rezerwatową Samborowa i Doliny Zielonej to słaba przesłanka?[4] W dolinie Samborowo stwierdzono 152 gatunki grzybów wielkoowocnikowych. Wiele z nich rosło w strefie utworzonej rębni (dane z 1998 r. z opisu ścieżki przyrodniczo-dydaktycznej).

Ad.4-SZ). W pracach do projektu Planu ochrony TPK w 2019 r. (Klub Przyrodników) koncepcję z 2006 r. [5] istotnie poszerzono powierzchniowo (projektowany rezerwat „Lasy Oliwskie”). Publiczna dezinformacja rzecznika o „braku przesłanek” w odniesieniu do powierzchni referencyjnej tj. nawet nie formy ochrony przyrody, jest znamienna. Jak widzę ponadto pan Plonus nie wie, czym jest „przesłanka do utworzenia powierzchni referencyjnej”. Otóż najkrótsza i dobra definicja brzmi tak: Powierzchnia wyznaczona dla obserwacji procesów naturalnych w lasach. [6] Jednym z elementów jej naturalności jest obecność tzw. martwego drewna, przelegującego do naturalnego rozkładu w lesie. Jedną z PRZESŁANEK do utworzenia takiej powierzchni jest potwierdzone występowanie gatunku lub gatunków puszczańskich, powiązanych ekologicznie z martwym drewnem. Gatunków puszczańskich (PRZESŁANEK) stwierdzono w Samborowie wiele, zwłaszcza grzybów makroskopijnych (zasługa kolegi Wilgi, panie Plonus), a wśród bliskich mi chrząszczy też. To tutaj właśnie zlokalizowano (też kolega Wilga) jedyne znane w TPK stanowisko saproksylobiontycznego żuka zacnika Gnorimus nobilis; na całym Pomorzu Wschodnim jest to jedno z dwóch  znanych obecnie stanowisk (patrz fot. poniżej). Ta jedna PRZESŁANKA by wystarczyła, ale pan rzecznik nie zna żadnej ! To jest kompetencja czy jakaś żenada ? Pan Plonus nie czyta tematycznych publikacji? Nie zna efektów prac do projektu Planu ochrony TPK ? Kim zawodowo jest, że "poucza i naucza" ?

PS. Co do „ochrony lasu” – to dość irytujące uproszczenie pana Plonusa, zwłaszcza dla mnie, który miałem przyjemność kończyć Katedrę Entomologii Leśnej, Ochrony Lasu i Ekologii SGGWAR – objaśnienie dlaczego, zajęłoby tu zbyt wiele miejsca.

Bieszczadzki Park Narodowy, Zacnik Gnorimus nobilis (fot. SZ)
Przesłanka" z Samborowa - Zacnik Gnorimus nobilis poświętnikowate, gat. górsko-podgórski rzadki na niżu (fot. MSW)

Ad 5-MSW). Gleba w obrębie pomnika 206C została naruszona wskutek składowania pociętego drewna bukowego. Proszę udać się w to miejsce i jeszcze raz obejrzeć składowisko drewna (także ten fragment, który opiera się o pień pomnika przyrody).

Ad.5-SZ), Pan Plonus określa glebę jako „rozmiękczoną przez deszcze” i na tym się skupia. Nie bierze pod uwagę kompleksu czynników, które wcześniej wpłynęły na degradację płatów gleb w tym rejonie, z których najistotniejszym jest wg mnie mechaniczne niszczenie jej struktury, zwięzłości, przewiewności, kompleksu sorpcyjnego, właściwości wodnych i innych parametrów przez ciężki sprzęt do prac leśnych w wyższych i niższych partiach zbocza  [udokumentowane, m.in. w trakcie dokumentacji wycinania przez nadleśnictwo drzew biocenotycznych].

Ad. 6-MSW). Pan Plonus sam przeczy sobie, pisząc, że „jednak doprowadziłoby to do zbyt dużego rozluźnienia drzew, co faktycznie doprowadziłoby do szybkiego przewrócenia się pozostałych drzew” – nadinterpretacja? Informacja o bytowaniu puszczyka jest nieaktualna – nie jest od dawna widywany w dziupli pobliskiej lipy.

Ad. 6- SZ). Po pierwsze. Dla pana rzecznika 130-letni drzewostan sosnowy jest „starodrzewem”. Sosna zwyczajna dożywa do 300-350 lat czasami nawet do 500 lat[7]. Rozumując jak pan Plonus, z porównania tej sosny z człowiekiem, przy minimalistycznym założeniu, że stara sosna ma 300 lat, a stary człowiek ma 70 lat, stosując zwykłą proporcję, wychodzi, że wiek „starego” człowieka to 32,5 lat.

Po drugie. Argumentacja pana Plonusa nijak się ma do deklarowanej „od zawsze” przez nadleśnictwo, kwestii tzw. przebudowy drzewostanów w kierunku eliminacji gatunków drzew onegdaj posadzonych na niewłaściwych dla nich siedliskach. Tutaj chodzi o sosnę zwyczajną w subatlantyckim grądzie Stellario-Carpinetum. Pytanie do pana rzecznika jest takie – dlaczego w takim razie powszechnie wycinano w oddz. 121 graba pospolitego – gatunek charakterystyczny zespołu grądu i buka zwyczajnego – gatunek wyróżniający tego zespołu [jest to udokumentowane, także drzewa nie złamane i nie powalone]. W tym kontekście argument o pozostawieniu pozostałych sosen, żeby bardziej nie rozluźniać zwarcia drzewostanu brzmi i komicznie, i irytująco [por. fot. niżej - pozostawione sosny oznakowane przez SZ na czerwono; fot. SZ].

Dolina Samborowo, na czerwono zaznaczono pozostawione w grądzie sosny zwyczajne, a wielu buków,
grabów i dębów już nie ma, bo wycięte. (fot. SZ)

Ad 7-MSW). Nie zrozumienie przy czytaniu tekstu. Najwięcej złomów i wywrotów obserwuje się w rejonie dawnych rębni, gdzie na małym obszarze dokonano „swoistego okresowego wylesienia”. Tam, gdzie dokonano wycinki punktowej, przy dużym rozrzedzeniu drzewostanów też występuje większe prawdopodobieństwo przewrócenia się drzewa lub jego złamania przez wiatr. Sam Pan Plonus o tym napisał w pkt. 6.

Ad.7-SZ). Po pierwsze. Pan Plonus nadal brnie w przedstawianą kiedyś na łamach trojmiasto.pl wydumaną koncepcję „tworzenia (lub nie tworzenia) się polan i innych luk w drzewostanie”. Powtarzam więc do znudzenia, że w miejscu utworzenia się luki w lesie, nie będzie się tworzyć jakakolwiek POLANA. Luka taka będzie błyskawicznie i bez pomocy leśnika zarastała w wyniku spontanicznych procesów sukcesji wtórnej, w kierunku docelowej formacji w takim miejscu, tj. LASU.

Po drugie. Co do „wycinania punktowego w tej okolicy” to widać, że funkcjonujemy jednak w innej rzeczywistości niż pan rzecznik – cięcia na tej powierzchni były wyjątkowo intensywne, powiązane z degradacją płatów gleb, wycinką drzew biocenotycznych itd. A jak takie cięcia mogą wpłynąć na szkody od gwałtownych wiatrów – kolejny cytat z profesora nauk leśnych Witolda Koehlera: „Drzewostany zwarte mniej ulegają szkodom [od wiatru – przyp. SZ] niż rozluźnione, jeżeli do rozluźnienia doszło w późniejszym wieku i gwałtownie.” [8]. To jest elementarz nauk leśnych, panie rzeczniku.

Zdewastowany las w partii szczytowej zbocza w Samborowie, 2 XII 2021r. (fot. SZ). Mechaniczne niszczenie struktury gleby, zwięzłości, przewiewności, kompleksu sorpcyjnego, właściwości wodnych i innych jej parametrów dokonane przez ciężki sprzęt do prac leśnych.

Ad.8-MSW). Znowu kolejny błąd lub manipulacja. W moim felietonie nie było żadnej informacji, że w lasach komunalnych są (lub ich nie ma) jakieś problemy z drzewami przewróconymi lub złamanymi. Wyraźnie napisałem, że takich drzew podczas wycieczki po Samborowie w lasach komunalnych nie zauważyłem. Wysnułem hipotezę, że jest to następstwo dużej zwartości tamtejszych drzewostanów (brak cięć).

Ad.8-SZ). Pan rzecznik prognozuje, ale nie wiadomo w oparciu o jaką wiedzę i już wie, że „ograniczona gospodarka [w lasach komunalnych Trójmiasta – przyp. SZ] będzie prowadziła do nasilenia tych zjawisk”. Zupełnie nie rozumiejąc, że priorytety znaczącej części społeczności aglomeracji trójmiejskiej rozmijają się z jego postrzeganiem roli lasów komunalnych i innych. Polecam panu rzecznikowi do lektury modelową pracę, jak wzrasta walor przyrodniczy i bioróżnorodność lasu, na którym zaniechano gospodarki leśnej. [9]

Ad 9-MSW). Jakie dwa dojrzałe owocniki? Czy Autor wie, o czym pisze? Zostało zniszczone stanowisko przez stworzenie niekorzystnych warunków siedliskowych, powstałych w wyniku założenia rębni i transportu drewna. Zlikwidowano dojrzałe drzewa symbiotyczne, nastąpiła ingerencja w glebę, w której rozwija się grzybnia, zmieniono warunki insolacji. W Polsce odnotowano zaledwie kilkanaście stanowisk tego chronionego gatunku grzyba, stąd m.in. propozycja tworzenia strefy ochronnej wokół stanowisk – koła o promieniu 50 m. W stosunku do tego gatunku nie ma zastosowania wyłączenie spod ochrony, uzasadnionej względami gospodarki leśnej (Rozporządzenie 2014: §7.1 dot. grzybów). Proponuję przestudiować tematyczne opracowanie[10].

Ad.9-SZ). Ot, znalazł się winny zniszczenia stanowiska kolczakówki żółtobrązowej w Samborowie – nie prace rębne i zrywkowe nadleśnictwa, lecz „przejście dzikiej zwierzyny” – panie Plonus, czyżby podprogowa promocja polowań w TPK?

Ad 10-MSW). To Pana Plonusa własna interpretacja. Ja w nią nie wierzę, bo nadleśnictwo nie prowadzi badań ekofizjograficznych na obszarach wycinki drzew, mimo istnienia takich wymogów w ramach tzw. dobrych praktyk. Znam to z autopsji, a dostatecznym dowodem jest zeszłoroczna wycinka drzew, na których rósł rzadki w TPK mech gładysz paprociowaty, gatunek pod częściową ochroną, tudzież wycięcie dębów z mąklą tarniową (dawniej ściśle chroniony porost, obecnie pod częściową ochroną). Kolejnym dowodem jest fizyczna eliminacja 3 stanowisk widłaka wrońca w Lasach Oliwskich itd. Na potwierdzenie tego, co napisałem, przytoczę opinię naukowców: „Gospodarka leśna w TPK nie uwzględnia wymogów ochrony przyrody i prowadzi do zanikania rzadkich oraz wartościowych przyrodniczo zbiorowisk roślinnych, a także stanowisk roślin, grzybów i zwierząt, w efekcie do ubożenia oraz zniekształcania flory i fauny.[11]

Ad.10-SZ). Mam uwagę techniczną do pana rzecznika, moim zdaniem istotną. To m.in. ja za tę farbę do bezsensownego „kropkowania” drzew płacę. I np. każdy, kto zagląda na trojmiasto.pl. „Standardową procedurę stosowaną w nadleśnictwie” w tej kwestii uważam za jakieś kuriozum i marnotrawienie środków publicznych. Czy wśród swoich pracowników nadleśnictwo nie dysponuje kompetentnymi osobami, które mogłyby od razu (nie po roku) stwierdzić obecność gatunków chronionych (nie tylko porostów) ? Choćby po to, żeby uniknąć kosztów, a i lania farby na plechy tych porostów, jak to miało miejsce w Samborowie – w Dębim Żlebie.

Stos drewna przy pomniku nr 199 – dębie szypułkowym, Samborowo 1968 r. (MSW)
Puszczyk Strix aluco żyjący ongiś w dziupli lipy, Samborowo (MSW)

Te chmury zwiastują zmiany. Oby nadeszły.

Piśmiennictwo

[1] Koehler W.. 1961. Patologia i ochrona lasu. PWRiL, Warszawa.[2] Dominik J. 1974. Ochrona lasu. Szkody powodowane przez czynniki natury nieożywionej oraz szkody związane z działalnością człowieka. Część I. Skrypty Akademii Rolniczej w Warszawie, Warszawa.

[2] Dominik J. 1974. Ochrona lasu. Szkody powodowane przez czynniki natury nieożywionej oraz szkody związane z działalnością człowieka. Część I. Skrypty Akademii Rolniczej w Warszawie, Warszawa.

[3] http://mikrobiotop.pl/index.php/2022/02/08/konsultacje-w-sprawie-zabiegow-gospodarczych-w-2022-r-w-nadl-gdansk

[4] Buliński M., Ciechanowski M., Czochański J., Zieliński S. 2006. Walory przyrodnicze Trójmiejskiego Obszaru Metropolitalnego i ich ochrona. Studia przyrodniczo-krajobrazowe województwa pomorskiego. Pomorskie Studia Regionalne, Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego, Gdańsk, s.11-133 + mapy i zdjęcia.

[5] Źródło jw

[6] https://www.encyklopedialesna.pl/haslo/powierzchnie-referencyjne)

[7] źródło: https://www.encyklopedia.lasypolskie.pl/doku.php?id=s:sosna-zwyczajna

[8] Koehler W. 1961. Patologia i ochrona lasu. PWRiL, Warszawa.

[9] https://www.researchgate.net/publication/314067380_Rezerwat_Jezioro_Lubowko_w_Puszczy_Drawskiej_po_25_latach_ochrony_martwe_drewno_mikrosiedliska_nadrzewne_i_przyczynek_do_poznania_fauny_chrzaszczy_saproksylicznych/link/58b2acefaca2725b5419c1b8/

[10] Kujawa A., Ruszkiewicz-Michalska M., Kałucka I. L. 2020. „Grzyby chronione Polski. Rozmieszczenie, zagrożenia, rekomendacje ochronne”. Inst. Środowiska Rolniczego i Leśnego. Polska Akademia Nauk. Poznań, 512 ss

[11] Herbich, Herbichowa 2001. Zbiorowiska roślinne – specyfika, zagrożenia, ochrona. [W:] Przewoźniak M. (red.) Trójmiejski Park Krajobrazowy. Przyroda-kultura-krajobraz. Materiały do Monografii Przyrodniczej Regionu Gdańskiego, 6: 81-109

Kochane / Kochani

W ramach pracy społecznej, w niespełna 3 miesiące, powstała książka pt.:

Rozrachunek społeczny postępowania PGL Lasy Państwowe w Trójmiejskim Parku Krajobrazowym czyli o jeden las za daleko

Autorami książki są: dr inż. n. leśn. Sławomir Zieliński (ekolog, entomolog), mgr inż. Marcin Stanisław Wilga (przyrodnik, mykolog), mgr Michał Kochańczyk (ekonomista, podróżnik, afrykanista, himalaista), Brunon Wołosz (informatyk, ekolog-amator, prezes Fundacji Fidelis Siluas – Wierni Lasom) oraz Zenon Kruczyński (były myśliwy, a od wielu lat nieprzejednany obrońca zwierząt, znany w Polsce publicysta i aktywista ekologiczny, autor m.in. "Farba znaczy krew", "Etyczne potępienie myślistwa", "Ilustrowany samouczek antymyśliwski").

Fragment PROLOGU

„(...) W doborze i układzie materiałów, bez względu na to czy obiek­tywnie optymalnym czy też nie, odbijają się jak w zwierciadle inten­cje autorów – przedstawienia zagadnienia w sposób możliwie wielo­wątkowy, także z pewnymi elementami retrospekcji, prognostyki, a nawet wizji. Dzięki takiemu podejściu – żywimy nadzieję – uda się spojrzeć na temat szerzej, tj. w skali całego kraju. I pozwoli, ku lepszej i sprawiedliwszej przyszłości, zmobilizować społeczeństwo do upomnienia się o swoje tematyczne, tutaj leśne, przyrodnicze i środo­wiskowe prawa (...)”.

Tematem wymienionej książki jest Trójmiejski Park Krajobrazowy (TPK) – jego bogactwo przyrodnicze – oraz krytyczna wielowątkowa analiza prowadzonej tam gospodarki leśnej. Jej następstwem jest malenie różnorodności biologicznej, eliminacja gatunków szczególnej troski (pod ochroną prawną, umieszczonych w Czerwonych Księgach  i Listach), usuwanie starodrzewów (jest już mniej niż 0,5%!), dewastacja lokalnych duktów leśnych, szlaków turystycznych, niszczenie powstałych ścieżek przyrodniczo-dydaktycznych, prowadzenie polityki dezinformacji i zastraszania społeczeństwa w lokalnych mediach itp.

W książce opublikowano m.in. artykuły znanych gdańskich naukowców: prof. dr hab. Małgorzaty Latałowej oraz dr. hab. Macieja Przewoźniaka. Są tu teksty mgr Arkadiusza Sikory, prof. dr hab. Wojciecha Giłki i mgr Andrzeja Garbalewskiego. Swój felieton zamieścił znany publicysta „Przekroju” i „Gazety Wyborczej” Michał Książek. Znalazł się tu także tekst tematycznej interpelacji poselskiej złożonej przez panie Posłanki A. Pomaską, B. Nowacką i M. Chmiel z Koalicji Obywatelskiej w dniu 2 II 2022 r. Jest także głos samorządowców (Sopot, Gdańsk). Ważny rozdział stanowią opinie mieszkańców Trójmiasta, w tym np. radnych dzielnic. Książkę recenzowali znani w Polsce działacze społeczni i ochroniarze przyrody dr Antoni Kostka z Fundacji Dziedzictwo Przyrodnicze oraz Zenon Kruczyński, autor m.in. bestselleru "Farba znaczy krew".

Książka jest bogato ilustrowana, liczyć będzie około 360 stron. Stanowi m.in. kopalnię wiedzy o stanie przyrody w TPK i istniejących zagrożeniach. Autorzy przewidują nakład pierwszego wydania na 200 egzemplarzy, choć to może okazać się za mało.

Nasze środki autorskie na wydanie książki choć nie symboliczne, są jednak na razie zbyt skromne. W związku z tym, w nawiązaniu do metody crowdfundingu – finansowania społecznościowego, szukamy wsparcia w Osobach Znajomych zainteresowanych otrzymaniem książki po wydaniu. Szacunkowa cena 1 sztuki książki oszacowana została na 50zł. Koszt wysyłki lub dostarczenia osobistego bierzemy na siebie. Ci którzy mnie akurat znają wiedzą, że jestem słowny i skrupulatny i doprowadzę sprawę do końca. Podobnie moi Koledzy autorzy.

Jeśli chcesz zauczestniczyć w tym projekcie, do czego gorąco zachęcam, prześlij proszę info na priv (zielez@wp.pl, 661604852 lub mój profil na FB) – podaj adres wysyłki, podam nr konta, przewidywany czas wydania książki – kwiecień, w najgorszym razie maj br.

Dla chętnych autografy autorów 🙂 Mam nieodparte wrażenie, że nikt z Was nie będzie rozczarowany. Mam „na sumieniu” różne książki, ale takiej to jeszcze nie było 🙂  można zamówić więcej 🙂   z pozdrowieniami Sławek Zieliński

Treść i zasób moich uwag do konsultacji nadleśnictwa poniżej. Wysłałem 31 I 2022 r. Do wiadomości Fidelis Siluas. Czekam na odpowiedź .......

adresat: Nadleśnictwo Gdańsk zarządca lasów państwowych (a więc i moich) Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego 

Proszę o pisemne wyjaśnienia (mogą być pocztą elektroniczną) w sprawach niżej zarysowanych.

Dla porządku zaznaczam, że wszelkie Państwa objaśnienia będą upubliczniane, gdyż sprawa jest ogólnospołeczna i dotyczy NASZEGO LASU. Mam nadzieję, że fakt ten stanie się dla Państwa tylko i wyłącznie powodem satysfakcji zawodowej.

Czy, a jeśli tak, to w jakim zakresie - przed podjęciem decyzji o planowanych cięciach w 2022 r. w Trójmiejskim Parku Krajobrazowym - zostały przez Państwa uwzględnione założenia koncepcji "Lasów Ekofunkcyjnych Trójmiasta i Małego Trójmiasta" sformułowanej w pracach do Planu Ochrony Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego (operat ochrony fauny, bezkręgowce), wykonywanego przez Klub Przyrodników ? (aut. koncepcji niżej podpisany)

  • w odniesieniu do przypomnianej potrzeby istotnego wzrostu znaczenia funkcji pozagospodarczych  lasów Trójmiejskiego PK dla lokalnych i nie tylko społeczności (funkcji społecznych i ekologicznych, patrz załącznik)

jak i 

  •  w zakresie realizacji przestrzegania prawa ochrony przyrody (na poziomie krajowym i europejskim) i nie pogarszania warunków ekologicznych bytowania w TPK w odniesieniu do gatunków bezkręgowców szczególnie przyrodniczo cennych (specjalnej troski) wymienionych w listach Lasów ekofunkcyjnych Gdańska, Sopotu, Gdyni oraz Małego Trójmiasta - Rumia, Reda, Wejherowo (patrz załącznik); proszę o analizę w kontekście planowanych cięć w odniesieniu do KAŻDEGO z wymienionych gatunków z ww grupy (patrz załącznik)

z nadzieją, że planowane przez Państwa cięcia jednak nie dojdą do skutku, bo w otoczeniu takiej Aglomeracji funkcja gospodarcza winna być jak najszybciej zaniechana, przesyłam ku rozwadze, a może i przemyśleniu, także na najbliższą przyszłość, cytat z kultowego opracowania moich Mistrzów Nauk Leśnych: „W myśl Ustawy o Lasach z dnia 28.09.1991 r. nadrzędnym celem leśnictwa jest optymalizacja świadczeń wynikających z jego wielofunkcyjności. Wskazuje to na nadrzędność pozaprodukcyjnych funkcji lasów (korzystny wpływ na klimat, powietrze, wodę, glebę, warunki życia i zdrowie człowieka) nad funkcjami produkcyjnymi.” Prof. n. leśn. Jan Dominik, Prof. n. leśn. Jerzy R. Starzyk, Owady uszkadzające drewno, PWRiL, Warszawa, 2004

dr inż. nauk leśnych Sławomir Zieliński

Załącznik

Zarys koncepcji „Lasów ekofunkcyjnych strefy krawędziowej Trójmiasta i Małego Trójmiasta”[1]

Założenie strategiczne. Lasy przylegające od zachodu do Trójmiasta (Gdańsk, Sopot, Gdynia) oraz od zachodu i południa do tzw. „Małego Trójmiasta” (Rumia, Reda, Wejherowo), zwłaszcza zaś ich zasób porastający wschodnie i północne rubieże TPK tj. część strefy krawędziowej Wysoczyzny Pojezierza Kaszubskiego, winny pełnić wyłącznie funkcje ekologiczne i społeczne. Funkcja gospodarcza nie powinna być w nich realizowana.

Ekologiczne i społeczne funkcje lasu. Należą do nich np.:

  • funkcja ekologiczna i bioróżnorodnościowa – las nieużytkowany gospodarczo jest zdecydowanie bardziej różnorodny pod względem np. liczby gatunków; fakt ten potwierdzają liczne publikacje naukowe; ma na to wpływ m.in. możliwość bytowania zgrupowań organizmów powiązanych z martwym drewnem, które postrzegane są jako grupa najbardziej obecnie zagrożona eksterminacją w skali co najmniej Europy,
  • funkcja klimatotwórcza – lasy mają  istotny wpływ na kształtowanie mezoklimatu (region) i mikroklimatów lokalnych,
  • funkcja glebochronna – w tym przeciwdziałanie erozji wodnej i innym typom erozji,
  • funkcja wodochronna – żywe drzewa, ale i w znaczącym stopniu pozostawiane w lasach tzw. martwe drewno, pełnią istotną rolę w ochronie przeciwpowodziowej (opóźnianie spływu wód, umożliwienie wsiąkania nadmiaru wód w profil glebowy, zwiększanie ogólnej retencji wody – rozkładające się drewno jako rezerwuar wilgoci),
  • wynikająca z powyższych syntetyczna funkcja przeciwdziałania zmianom klimatycznym na poziomie lokalnym (tutaj – miast i obszarów przyległych przyrodniczego wsparcia subpopulacji H. sapiens Aglomeracji Trójmiasta i „Małego” Trójmiasta),
  • funkcja ochrony środowiska, w tym ochrony zdrowia  – zmniejszanie negatywnego oddziaływania powietrza, wód i gleb, w tym także np. spalin samochodowych, ograniczanie oddziaływania  hałasu,
  • funkcja dopełniająco zdrowotnościowa – pozytywny wpływ substancji wydzielanych przez drzewa i inne składowe roślinne ekosystemów leśnych na samopoczucie i zdrowie ludzi,
  • funkcja rekreacyjna i wypoczynkowa,
  • funkcja dydaktyczno-edukacyjna,
  • funkcja naukowa.

Funkcja gospodarcza lasów strefy krawędziowej Trójmiasta powinna być wygaszona, jako niemożliwa do pogodzenia z wyżej wymienionymi, ponadto jako niezgodna z oczekiwaniami znaczącej części lokalnych społeczności.

Odniesienia do obszaru. Strefa krawędziowa wysoczyzny Pojezierza Kaszubskiego nie  jest tworem definiowalnym w prosty sposób. Jej zakres przestrzenny to pochodna skomplikowanych uwarunkowań geologicznych, hydrologicznych i fizjograficznych, przekładających się wizualnie na urozmaiconą i nie prostoliniową rzeźbę terenu. W związku z tym, w przypadku potrzeby wyznaczenia takiej strefy dla realizacji koncepcji lasów ekofunkcyjnych konieczne będzie skorzystanie z wiedzy eksperckiej geomorfologów, hydrologów i fizjogeografów (których w Trójmieście i poza nim nie brakuje). Lasy porastające szeroko rozumianą strefę krawędziową pod względem formalnym należą do lasów komunalnych poszczególnych miast lub są to tzw. lasy państwowe administrowane przez PGL Lasy Państwowe.

Dopuszczalne działania gospodarcze. O charakterze zdecydowanie ekstensywnym i incydentalne. Powiązane z realizacją ekologicznych i społecznych funkcji lasu oraz – w przypadkach szczególnych – związanych z zachowaniem bezpieczeństwa ludzi. Pozostawianie ściętych drzew na miejscu, bez wywożenia z lasu.

Lasy ekofunkcyjne strefy krawędziowej Trójmiasta. Gdańsk 

Metryczka: LEGda

Proponowana forma ochrony. Lasy ekofunkcyjne

Walor entomofauny. Poniżej (tabela) podano szczególnie cenne przyrodniczo gatunki owadów, które zostały stwierdzone w strefie krawędziowej lasów gdańskich od Sopotu Wyścigi (rejon nieco na Pd od Stawowia) do okolic gdańskiej dzielnicy Kiełpinek (rejon rezerwatu „Dolina Strzyży”), z uwzględnieniem otulinowej wyspy leśnej Jaśkowego Lasu i terenów przyległych – rejon Srebrzyska i Brętowa. Do wykazu włączono też te gatunki, które zostały stwierdzone tuż przy granicach TPK od generalnie wschodniej i południowej strony Parku, a w przypadku których wiadomo, że:

  • ich ekologia (np. rozwój larwalny), baza pokarmowa imagines powiązana jest z obszarem TPK;
  • miejsca ich obecnego przebywania i rozrodu, onegdaj połączone ekologicznie z lasami TPK, mają obecnie charakter izolowanych anropopresją ostoi, niektóre być może o cechach refugiów. 
RządRodzinaNazwa łacińskaNazwa polskaStatus
Odonata WażkiLibellulidae WażkowateSympetrum pedemontanumszablak przepasanyRR
Orthoptera ProstoskrzydłeTettigoniidae PasikonikowatePhaneroptera falcatadługoskrzydlak sierposzRR
Acridiidae SzarańczowateOedipoda caerulescenssiwoszek błękitnyCzLZ (NT), WO
Coleoptera ChrząszczeCerambycidae KózkowateStenurella bifasciata RR
Anaglyptus mysticuscioch barwnyRR, WO
Oxymirus cursorostrokrywkaRR, WO
Phytoecia nigricornisziolarkaRR
Dinoptera collarisrozpylak topolowyRR
Plagionotus detrituspaśnik niszczycielRP
Callidium aeneumzagwoździk złocistozielonyRR
Anastrangalia sanguinolentazmorsznik krwistyWO
Anoplodera sexguttatazmorsznik sześcioplamyRR, WO
Dinoptera collarisrozpylak topolowyRR
Leptura maculatapętlak pstrokatyWO
Pachytodes cerambyciformiskrępień górskiWO
Pedostrangalia revestita CzLZ (DD), RP
Pogonocherus hispiduskozulka kolcokrywkaWO
Prionus coriariusdyląż garbarzWO
Pyrrhidium sanguineumściga purpurowaRR
Rhagium sycophantarębacz dębowiecRR
Tenebrionidae CzarnuchowateDiaperis boletiborzewkaRR
Corticeus unicolor RR
Lucaenidae Jelonkowate  Dorcus parallelipipedusciołek matowyCzLZ (VU), RR, WO
Platycerus caraboideszakliniecRR
Sinodendron cylindricumkostrzeńWO
Carabidae BiegaczowateCarabus coriaceusbiegacz skórzastyOC, RR, WO
Carabus hortensisbiegacz ogrodowybOP, WO
Carabus violaceusbiegacz fioletowybOP, WO
Carabus glabratusbiegacz gładkiOC, WO
Carabus intricatusbiegacz pomarszczonyOC, RR, WO
Carabus nemoralisbiegacz gajowybOP, WO
Calosoma inquisitortęcznik mniejszyOC, RR, WO
Rhizophagidae ObumierkiRhizophagus bipustulatus RR
Scarabaeidae PoświętnikowateOsmoderma eremitapachnica próchniczkaN2000, CzKZ (VU), CzLZ (VU), OS, RR, WO
Gnorimus nobiliszacnikRR
Trichius fasciatausorszoł prążkowanyWO
Valgus hemipteruskrzywonóg półskrzydlakRR
Oxythyrea funestałanocha pobrzęczRR
Curculionidae RyjkowcowateLixus paraplecticuskulczankaRP
Rhynchites bacchustutkarz bachusekRR
Oedemeridae ZalęszczycowateIschnomera cyanea RR
Elateridae SprężykowateAmpedus elegantulus RP
Nitidulidae ŁyszczynkowateSoronia grisea RR
Silphidae OmarlicowateDendroxena quadripunctata RR
Chrysomelidae StonkowateCryptocephalus octopunctatus RR
Staphylinidae KusakowateLordithon lunulatusnagrzybnik leśnyRR
Staphylinus caesareuskusak cezarekRR
Rhipiporidae WachlarzykowateMetoecus paradoxussąsiad dziwaczekCzLZ (DD), RR, WO
Hymenoptera BłonkówkiApidae PszczołowateBombus terrestristrzmiel ziemnyOC, WO
Bombus lapidariustrzmiek kamiennikOC, WO
Bombus lucorumtrzmiel gajowyOC, WO
Bombus pascuorumtrzmiel rudyOC, WO
Bombus pratorumtrzmiel leśnyOC, WO
Bombus hypnorumtrzmiel parkowyOC, WO
Formicidae MrówkowateFormica rufamrówka rudnicaOC
Eumenidae KopułkowateEumenes coronatus RP, WO
Eumenes papilarius RP, WO
Lepidoptera MotylePapilionidae PaziowatePapilio machaonpaź królowejCzLZ (LC)
Nymphalidae RusałkowateNymphalis antioparusałka żałobnikCzLZ(R), RR
Apatura irismieniak tęczowiecCzLZ (LC), RR, WO
Zygaenidae KraśnikowateZygaena ephialteskraśnik zmiennyWO
Lycaenidae ModraszkowateLycaena disparczerwończyk nieparekOS, N2000, CzLZ (LC)
Sphingidae ZawisakowateMimas tiliaenastrosz lipowiecRR
Diptera MuchówkiSyrphidae Bzygowate    Arctophila superbiensfałtaRR
Epistrophe grossulariae RR, WO
Brachypalpoides lentus CzLZ (DD), RR
Eriozona syrphoides CzLZ (DD), RR, WO
Helophilus affinis RR, WO
Helophilus pendulus WO
Hammerschmidtia ferruginea CzLZ (DD), RR, WO
Didea alneti   WO
Myolepta dubia CzLZ (DD), RR, WO
Sericomyia silentisszałaśnicaCzLZ (DD), RP/NCP, WO
Sericomyia lapponacisznicaCzLZ (NT), RR, WO
Sphegina clavata RP
Temnostoma vespiformemorsznica osowataCzLZ (DD), RR
Temnostoma bombylans WO
Volucella zonaria WO
Chironomidae OchotkowateMicropsectra attenuata RP, WO
Paratanytarsus austriacus RP, WO
Bombylidae BujankowateHemipenthes maura RP
Tachinidae RączycowatePhasia hemipteraszypotekRR, WO

Łącznie stwierdzono występowanie 82 gatunków owadów szczególnie cennych przyrodniczo.

Walor innych grup bezkręgowców. 

RządRodzinaNazwa łacińskaNazwa polskaStatus
Pulmonata płucodyszneHelicidae ŚlimakowateHelix pomatiaślimak winniczekOC, WO
Helicigona lapicidaślimak ostrokrawędzistyCzLZ (V), OC, RR, WO
Clausiliidae ŚwidrzykowateMacrogastra latestriataświdrzyk żeberkowanyCzLZ (V), WO
Araneae PająkiAraneidae KrzyżakowateAculepeira ceropegiakołosz wielobarwnyWO
Argiope bruennichitygrzyk paskowanybOP, RR, WO
Amphipoda SkorupiakiGammaridaeGammarus pulexkiełż zdrojowyWO

Zalecenia. Wprowadzenie wyżej sformułowanej koncepcji w życie, w oparciu m.in. o podane tutaj walory stwierdzonych gatunków bezkręgowców.

Lasy ekofunkcyjne strefy krawędziowej Trójmiasta. Sopot 

Metryczka: LESop

Proponowana forma ochrony. Lasy ekofunkcyjne

Walor entomofauny. Poniżej (tabela) podano szczególnie cenne przyrodniczo gatunki owadów, które zostały stwierdzone w strefie krawędziowej lasów TPK od Sopotu Kamiennego Potoku do Sopotu Wyścigi (Dolina Świemirowska). Do wykazu włączono też te gatunki, które zostały stwierdzone tuż przy granicach TPK od generalnie wschodniej strony Parku, a w przypadku których wiadomo, że:

  • ich ekologia (np. rozwój larwalny), baza pokarmowa imagines powiązana jest z obszarem TPK;
  • miejsca ich obecnego przebywania i rozrodu, onegdaj połączone ekologicznie z lasami TPK, mają obecnie charakter izolowanych anropopresją ostoi, niektóre być może o cechach refugiów. 
RządRodzinaNazwa łacińskaNazwa polskaStatus
Coleoptera ChrząszczeCarabidae BiegaczowateCarabus violaceusbiegacz fioletowybOP, WO
Carabus coriaceusbiegacz skórzastyOC, RR, WO
Carabus granulatusbiegacz granulowanybOP, WO
Carabus hortensisbiegacz ogrodowybOP, WO
Carabus intricatusbiegacz pomarszczonyOC, RR, WO
Carabus glabratusbiegacz gładkiOC, WO
Carabus nemoralisbiegacz gajowybOP, WO
Harpalus pumilus RR
Oodes heliopoides CzLZ (VU), RR
Rhizophagidae ObumierkiRhizophagus bipustulatus RR
Coccinelidae BiedronkowateHippodamia tredecimpunctata RR
Sospita vigintiguttata RP
Scarabaeidae PoświętnikowateTrichius fasciatusorszoł prążkowanyWO
Valgus hemipteruskrzywonóg półskrzydlakRR
Osmoderma eremita (ex?)pachnica próchniczkaN2000, CzKZ (VU), CzLZ (VU), OS, RR, WO
Scolytidae KornikowateIps sexdentatuskornik sześciozębnyRR
EucnemidaeEucnemis capucinus RR
Cerambycidae KózkowateAnastrangalia sanguinolentazmorsznik krwistyWO
Anoplodera sexguttatazmorsznik sześcioplamyRR, WO
Pachytodes cerambyciformiskrępień górskiWO
Leptura maculatapętlak pstrokatyWO
Prionus coriariusdyląż garbarzWO
Rhagium sycophantarębacz dębowiecRR
Tenebrionidae CzarnuchowateCorticeus unicolor RR
Lucaenidae Jelonkowate  Dorcus parallelipipedusciołek matowyCzLZ (VU), RR, WO
Sinodendron cylindricumkostrzeńWO
Curculionidae RyjkowcowateLarinus sturnus CzLZ (VU), RR
Staphylinidae KusakowateEmus hirtusrabieżCzLZ (NT), RR, WO
Scaphidium quadrimaculatumłodzik czteroplamekRR
Tasgius morsitans CzLZ (DD), RR
TetratomidaeTetratoma fungorum RP
Endomychidae WygłodkowateEndomychus coccineuswygłodek biedronkowatyRR
CerylidaeCerylon histeroides RR
Chrysomelidae StonkowatePrasocuris junci RR
Oedemeridae ZalęszczycowateIschnomera cyanea RR
SphaeritidaeSphaerites glabratus RR
Nitidulidae ŁyszczynkowateCyllodes ater RP
Anthribidae KobielatkowatePlatysomos albinuskobielatka siwakRR
Hymenoptera BłonkówkiApidae PszczołowateBombus hypnorumtrzmiel parkowyOC, WO
Bombus terrestristrzmiel ziemnyOC, WO
Bombus hortorumtrzmiel ogrodowyOC, WO
Bombus subterraneustrzmiel paskowanyOC, CzLZ (VU), WO
Bombus pascuorumtrzmiel rudyOC, WO
Bombus pratorumtrzmiel leśnyOC, WO
Bombus lucorumtrzmiel gajowyOC, WO
Bombus lapidariustrzmiel kamiennikOC, WO
Bombus ruderariustrzmiel rudonogiOC, RR, WO
Bombus soroeensistrzmiel różnobarwnyOC, CzLZ (VU), RP, WO
Bombus sylvarumtrzmiel rudoszaryOC, RR,WO
Sphecidae GrzebaczowatePemphredon montanus RR
Pemphredon austriacus CzLZ (LC), RP
Lestica subterranea RP
Didneis lunicornisskowiecCzLZ (NT)
Crossocerus cetratus CzLZ (R), RP, WO
Crossocerus heydeni PL, RP, CzLZ (DD), WO
Chrysididae ZłotolitkowateOmalus violaceus CzLZ (LC), WO
Chrysis austriaca CzLZ (LC), WO
Vespidae OsowateDolichvespula mediaosa średniaRR
Polistes nimphaklecanka polnaRR, WO
Eumenidae KopułkowateEumenes coronatuskopułkaRP, WO
Symmorphus bifasciatus CzLZ (DD)
Formicidae MrówkowateCampanotus ligniperdagmachówka drzewotocznaRR
Lepidoptera MotyleLycaenidae Modraszkowate  Lycaena disparczerwończyk nieparekN2000, OS, CzLZ (LC)
Diptera MuchówkiSyrphidae Bzygowate  Brachypalpoides lentus CzLZ (DD), RR
Arctophila superbiensfałtaRR
Eupeodes lundbecki RP
Eupeodes nitens RR
Hammerschmidtia ferruginea CzLZ ( DD), RR, WO
Helophilus affinisgniłunRR, WO
Helophilus pendulus WO
Myolepta dubiakukiełkaCzLZ (DD), RP, WO
Orthonerva geniculata CzLZ (DD)
Platycheirus granditarsus RR
Platycheirus rosarum RR
Platycheirus scutatus RR
Pocota personata CzKZ (VU), CzLZ (VU), RR
Rhingia rostrata CzLZ (DD), RR
Sericomyia lapponacisznicaCzLZ (NT), RR, WO
Sericomyia silentisszałaśnicaCzLZ (DD), RR, WO
Brachypalpoides lentus CzLZ (DD), RR
Chalcosyrphus eunotus CzLZ (CR), RP
Cheilosia canicularis WO
Didea alneti WO
Epistrophe grossulariae RR, WO
Sphegina clavata RP
Sphiximorpha subsessilis RP
Temnostoma vespiforme CzLZ (DD), RR
Xanthogramma citrofasciatum RR
Volucella inanis WO
Volucella zonaria WO
Conopidae WyślepkowateLeopoldius brevirostriswigornikRP, WO
Conops scutellatus RR
Conops strigatus RR
Tachinidae RączycowatePhasia aurigera CzKZ (EN), CzLZ (EN), RP
Phasia aurulans RR

Łącznie stwierdzono występowanie 95 gatunków owadów szczególnie cennych przyrodniczo.

Walor innych grup bezkręgowców. 

RządRodzinaNazwa łacińskaNazwa polskaStatus
Pulmonata płucodyszneHelicidae ŚlimakowateHelix pomatiaślimak winniczekOC, WO

Zalecenia. Wprowadzenie wyżej sformułowanej koncepcji w życie, w oparciu m.in. o podane tutaj walory stwierdzonych gatunków bezkręgowców.

Lasy ekofunkcyjne strefy krawędziowej Trójmiasta. Gdynia 

Metryczka: LEGdy

Proponowana forma ochrony. Lasy ekofunkcyjne

Walor entomofauny. Poniżej (tabela) podano szczególnie cenne przyrodniczo gatunki owadów, które zostały stwierdzone w strefie krawędziowej lasów gdyńskich od Gdyni-Cisowej po Gdynię-Orłowo. Do wykazu włączono też te gatunki, które zostały stwierdzone tuż przy granicach TPK od generalnie wschodniej strony Parku, a w przypadku których wiadomo, że:

  • ich ekologia (np. rozwój larwalny), baza pokarmowa imagines powiązana jest z obszarem TPK;
  • miejsca ich obecnego przebywania i rozrodu, onegdaj połączone ekologicznie z lasami TPK, mają obecnie charakter izolowanych anropopresją ostoi, niektóre być może o cechach refugiów. 
  RządRodzinaNazwa łacińskaNazwa polskaStatus
Coleoptera ChrząszczeCarabidae BiegaczowateCarabus violaceusbiegacz fioletowybOP, WO
Carabus coriaceusbiegacz skórzastyOC, RR, WO
Carabus granulatusbiegacz granulowanybOP, WO
Carabus hortensisbiegacz ogrodowybOP, WO
Carabus cancellatusbiegacz wręgatyRR, bOP, WO
Carabus intricatusbiegacz pomarszczonyOC, RR, WO
Carabus glabratusbiegacz gładkiOC, WO
Carabus nemoralisbiegacz gajowybOP, WO
Carabus arcensisbiegacz górskiRR, bOP
Carabus convexusbiegacz zwężonyOC, RR, CzLZ (NT)
Rhizophagidae ObumierkiRhizophagus bipustulatus RR
  Scarabaeidae PoświętnikowateTrichius fasciatusorszoł prążkowanyWO
Valgus hemipteruskrzywonóg półskrzydlakRR
Scolytidae KornikowateXyloterus signatusdrwalnik znaczonyRR
Cerambycidae KózkowateCerambyx scopoliikozioróg bukowiecN2000, CzLZ (VU), CzLZIUCN (VU), OC, RP
Anaglyptus mysticusciochRR, WO
Anastrangalia sanguinolentazmorsznik krwistyWO
Anoplodera sexguttatazmorsznik sześcioplamyRR, WO
Dinoptera collarisrozpylak topolowyRR
Obrium brunneumtrykońRR
Oxymirus cursorostrokrywkaRR, WO
Pachytodes cerambyciformiskrępień górskiWO
Molorchus umbellatarumkurtekRR
Leptura maculatapętlak pstrokatyWO
Pogonocherus hispiduskozulka kolcokrywkaWO
Prionus coriariusdyląż garbarzWO
Stenocorus meridianusłucznik korzeniowiecRP, WO
Stenurella bifasciata RR, WO
Tenebrionidae CzarnuchowateMycetochara linearis RR
Diaperis boletiborzewkaRR
Mycetophagidae ŚcierowateMycetophagus atomarius RR
Staphylinidae KusakowateEmus hirtusrabieżCzLZ (NT), RR, WO
Lucaenidae JelonkowatePlatycerus caraboideszakliniecRR, WO
Sinodendron cylindricumkostrzeńWO
Curculionidae RyjkowcowateLarinus sturnus CzLZ (VU), RR
TetratomidaeTetratoma fungorum RP
Endomychidae WygłodkowateEndomychus coccineuswygłodek biedronkowatyRR
SphaeritidaeSphaerites glabratus RR
Leiodidae GrzybinkowateAnisotoma glabra RR
Hymenoptera BłonkówkiApidae PszczołowateBombus hypnorumtrzmiel parkowyOC, WO
Bombus terrestristrzmiel ziemnyOC, WO
Bombus hortorumtrzmiel ogrodowyOC, WO
Bombus subterraneustrzmiel paskowanyOC, CzLZ (VU), WO
Bombus pascuorumtrzmiel rudyOC, WO
Bombus pratorumtrzmiel leśnyOC, WO
Lepidoptera MotyleNymphalidae Rusałkowate  Apatura iliamieniak stróżnikCzLZ (LC), RR
Apatura irismieniak tęczowiecCzLZ (LC), RR, WO
Nymphalis polychlorosrusałka wierzbowiecCzLZ (R), RR
Nymphalis antioparusałka żałobnikCzLZ (R), RR, WO
Nymphalis xanthomelasrusałka drzewoszekCzLZ (DD), RR
Limenitis camillapokłonnik kamilaRR
Lycaenidae Modraszkowate  Favonius quercuspazik dębowiecRR
Lycaena disparczerwończyk nieparekN2000, OS, CzLZ (LC)
Satyrium w-albumogończyk wiązowiecRR
Cupido argiadesmodraszek argiadesRR
Polyommatus coridonmodraszek kordyonRR
Zygaenidae KraśnikowateZygaena ephialteskraśnik zmiennyWO
Papilionidae PaziowatePapilio machaonpaź królowejCzLZ (LC), WO
Pieridae BielinkowatePontia edusabielinek rukiewnikRR
Aporia crataeginiestrzęp głogowiecRR
Diptera MuchówkiSyrphidae Bzygowate  Cheilosia grossa CzLZ (NT), RR
Arctophila superbiensfałtaRR
Eupeodes lundbecki RP
Hammerschmidtia ferruginea CzLZ ( DD), RR, WO
Mallota fuciformis CzLZ (EN), RR
Melangyna umbellatarum RR, WO
Myolepta dubiakukiełkaCzLZ (DD), RP, WO
Sericomyia lapponacisznicaCzLZ (NT), RR, WO
Sericomyia silentisszałaśnicaCzLZ (DD), RR, WO
Brachypalpoides lentus CzLZ (DD), RR
Chalcosyrphus eunotus CzLZ (CR), RP
Cheilosia canicularis WO
Didea alneti WO
Epistrophe grossulariae RR, WO
Leucozona laternaria WO
Stratiomyidae LwinkowateStratiomys singulairorwodoląg czteropręgiCzLZ (VU), RR
Tipulidae KoziułkowateCtenophora ornata CzKZ (VU), RP RR
Ctenophora flaveolata RR
Tanyptera nigricornispiórorógRR
Asilidae ŁowikowateLaphria flavawierzchołówka żółtowłosaRR

Łącznie stwierdzono występowanie 81 gatunków owadów szczególnie cennych przyrodniczo.

Walor innych grup bezkręgowców. 

RządRodzinaNazwa łacińskaNazwa polskaStatus
Pulmonata płucodyszneHelicidae ŚlimakowateHelix pomatiaślimak winniczekOC, WO
Araneae PająkiSalticidae SkakunowatePhlegra fasciataRR

Zalecenia. Wprowadzenie wyżej sformułowanej koncepcji w życie, w oparciu m.in. o podane tutaj walory stwierdzonych gatunków bezkręgowców.

Lasy ekofunkcyjne strefy krawędziowej „Małego Trójmiasta” (Rumia, Reda, Wejherowo)   

Metryczka: LEmTr

Proponowana forma ochrony. Lasy ekofunkcyjne

Walor entomofauny. Poniżej (tabela) podano szczególnie cenne przyrodniczo gatunki owadów, które zostały stwierdzone w strefie krawędziowej lasów TPK od Rumi-Janowo po skrajnie północno-zachodni fragment TPK, tj. pas lasów na zachód od Kalwarii Wejherowskiej. Do wykazu włączono też te gatunki, które zostały stwierdzone tuż przy granicach TPK od generalnie wschodniej i północnej strony Parku, a w przypadku których wiadomo, że:

  • ich ekologia (np. rozwój larwalny), baza pokarmowa imagines powiązana jest z obszarem TPK;
  • miejsca ich obecnego przebywania i rozrodu, onegdaj połączone ekologicznie z lasami TPK, mają obecnie charakter izolowanych anropopresją ostoi, niektóre być może o cechach refugiów. 
RządRodzinaNazwa łacińskaNazwa polskaStatus
Odonata WażkiLibellulidae WażkowateLeucorrhinia rubicundazalotka czerwonawaRR
Sympetrum danaeszablak czarnyRR
Orthoptera SzarańczakiTettigoniidae PasikonikowateTettigonia caudatapasikonik długopokładełkowyCzL (NT), RR
Heteroptera Pluskwiaki różnoskrzydłeCoreidae WtykowateEnoplops scaphawtyk równotarczykRR
Coleoptera ChrząszczeCarabidae BiegaczowateCarabus intricatusbiegacz pomarszczonyCzLZ (LC), OC, RR, WO
Carabus glabratusbiegacz gładkiOC, WO
Carabus violaceusbiegacz fioletowybOP, WO
Carabus hortensisbiegacz ogrodowybOP, WO
Rhizophagidae ObumierkiRhizophagus bipustulatus RR
Scolytidae KornikowatePhloeotribus rhododactylus RP
Dryocoetes alnidrzewożerek olchowiecRP
Coccinelidae BiedronkowateChilocorus bipustulatus RR
Scarabaeidae PoświętnikowateValgus hemipterus RR
Osmoderma eremita (?)pachnica próchniczkaN2000, CzKZ (VU), CzLZ (VU), OS, RR, WO
Trichius fasciatusorszoł prążkowanyWO
Cerambycidae KózkowateRopalopus femoratuswęglarek leśnyRP
Saperda perforatarzemlik dzisięcioplamkowyRR
Stenocorus meridianusłucznik korzeniowiecRP, WO
Oplosia fennicapopielatkaRR, WO
Nitidulidae ŁyszczynkowateSoronia punctatissima RP
Curculionidae RyjkowcowateOtiorhynchus ligustici RR
CerylidaeCerylon fagi RP
Lycidae KarmazynkowateDictyoptera aurora RR
Staphylinidae KusakowatePhyllodrepa ioptera RR
Mycetophagidae ŚcierowateLitargus connexus RR
Anthribidae KobielatkowatePlatysomos albinuskobielatka siwakRR
Leiodidae  GrzybinkowateAnisotoma humeralis RR
SalpingidaeSalpingus ruficollis RR
Hymenoptera BłonkówkiEumenidae KopułkowateEumenes coronatuskopułkaRP, WO
Symmorphus bifasciatusCzLZ (DD)
Apidae PszczołowateBombus lapidariustrzmiel kamiennikOC, WO
Bombus lucorumtrzmiel gajowyOC, WO
Bombus pratorumtrzmiel leśnyOC, WO
Bombus hortorumtrzmiel ogrodowyOC, WO
Bobmus hypnorumtrzmiel parkowyOC, WO
Bombus terrestristrzmiel ziemnyOC, WO
Bombus sylvarumtrzmiel rudoszaryOC, RR,WO
Sphecidae GrzebaczowatePsen ater RR
Mimumesa dahlboni RR
Vespidae OsowateDolichovespula mediaosa średniaRR
Polistes nimphaklecanka polnaRR, WO
Lepidoptera MotylePapilionidae PaziowatePapilio machaonpaź królowejCzLZ (LC), WO
Nymphalidae RusałkowateNymphalis antioparusałka żałobnikCzLZ (R), RR
Nymphalis polychlorosrusałka wierzbowiecCzLZ (R), RR
Noctuidae SówkowateNoctua comes RR
Lycaenidae ModraszkowateLycaena disparczerwończyk nieparekN2000, CzLZ (LC), OS
Hesperidae PowszelatkowateHesperia commakarłątek klinekRR
Aegeridae PrzeziernikowateAegeria hylaeiformisprzeziernik malinowiecRR
Diptera MuchówkiSyrphidae Bzygowate  Arctophila superbiensfałtaRR
Brachypalpus valgus CzLZ (NT), RR
Cheilosia grossa CzLZ (NT), RR
Cheilosia alba RP
Eupeodes nitens RR
Hammerschmidtia ferruginea CzLZ (DD), RR, WO
Helophilus pendulus WO
Melangyna umbellatarum RR, WO
Myolepta vara CzLZ (VU), RR
Orthonerva intermedia RR, WO
Didea alneti WO
Platycheirus granditarsus RR
Platycheirus rosarum RR
Platycheirus scutatus RR
Pocota personata CzKZ (VU), CzLZ (VU), RR
Sericomyia lapponacisznicaCzLZ (NT), RR, WO
Sericomyia silentisszałaśnicaCzLZ (DD), RP/NCP, WO
Temnostoma vespiformeCzLZ (DD) RR
Xylota caeruleiventrisRP
Tachinidae RączycowatePhasia hemipteraszypotekRR, WO

Łącznie stwierdzono występowanie 68 gatunków owadów szczególnie cennych przyrodniczo.

Walor innych grup bezkręgowców: stanowiska wirka wypławka białego, ślimaków świdrzyka żeberkowanego (czerwona lista) i winniczka oraz pająków: kołosza wielobarwnego i tygrzyka paskowanego (patrz tabela poniżej).

RządRodzinaNazwa łacińskaNazwa polskaStatus
Tricladida Wirki trójjelitoweDendrocaelidaeDendrocoelum lacteumwypławek białyWO
Stylommatophora Trzonkooczne    Clausiliidae ŚwidrzykowateMacrogastra latestriataświdrzyk żeberkowanyCzLZ (V), WO
Helicidae ŚlimakowateHelix pomatia  winniczek  OC, WO
Araneae Pająki  Araneidae KrzyżakowateAculepeira ceropegiakołosz wielobarwnyWO
Argiope bruennichitygrzyk paskowanybOP, RR, WO

Zalecenia. Wprowadzenie wyżej sformułowanej koncepcji w życie, w oparciu m.in. o podane tutaj walory stwierdzonych gatunków bezkręgowców.

Oznaczenia skrótów:

N2000 gatunek "naturowy" Natura 2000 OS - Ochrona Ścisła OC - Ochrona Częściowa CzLZ - Czerwona Lista Zwierząt Zagrożonych i Ginących w Polsce
CzKZ - Polska Czerwona Księga Zwierząt Bezkręgowce
RP-rzadki w Polsce
RR- regionalnie (Pomorze Wschodnie) rzadki
TPK - występowanie w Parku, brak podanej lokalizacji oraz danych informatora
oTPK - występowanie w otulinie TPK
kTPK - kartoteka Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego
WO - gatunek wymagający ochrony wg propozycji Kowalczyka i Garbalewskiego (2003)
RP/NCP rzadki w Polsce ale nieco częstszy w strefie pojezierzy
KPpoTPK stwierdzony w trakcie badań do planu ochrony TPK w 2019 r.
bOP była (niedawno zniesiona) ochrona prawna

[1] Źródło: Zieliński S. 2019. (mscr.). Inwentaryzacja i waloryzacja przyrodnicza bezkręgowców oraz szczególnie cennych obszarów ich występowania w Trójmiejskim Parku Krajobrazowym. Materiały do Planu Ochrony TPK wykonywanego przez Klub Przyrodników. Rotmanka/Świebodzin.

W dniu 9 X 2021 r. odbyła się wycieczka terenowa Wschodniopomorskiego Koła Klubu Przyrodników do Wiosła Małego n/Wisłą - jednego z najurokliwszych zakątków województwa pomorskiego. W wyprawie uczestniczyli: Iwona Zielińska, Danuta Czachor, Jarosław Wojtaś, Sławomir Zieliński. Fotorelacja z wydarzenia w załączeniu. Wszystkich Zainteresowanych, także osoby sympatyzujące z Klubem zachęcamy do udziału w kolejnych wyjazdach !